Woordenlijst
Jargon over golven, wind en riders uitgelegd. Filter op sport of zoek op term.
B
-
Beach break
Surfen KitesurfenEen surfspot waar golven op een zandbodem breken in plaats van op rif of rotsen: het meest vergevingsgezinde, maar ook veranderlijkste type break.
-
Bora
Alle sportenEen koude katabatische noordoostenwind die vanuit de Dinarische Alpen op de oostelijke Adriatische Zee neerdaalt: plotseling, droog en een van de krachtigste winden van het Middellandse Zeegebied.
D
-
Depower
KitesurfenDe invalshoek van een kite verkleinen om trekkracht te verminderen, via de chickenloop of trimstrap.
-
Doodtij
Neap tideAlle sportenHet kleinste getijverschil van de maanmaand: minder hoge hoogwaters en minder lage laagwaters wanneer zon en maan bij eerste en laatste kwartier haaks op elkaar trekken.
-
Downwinder
Kitesurfen Wingfoil WindsurfenEen tocht van A naar B met de wind mee: bovenwinds starten, benedenwinds varen en vervoer terug regelen.
-
Drop-in
Surfen Kitesurfen WingfoilEen golf pakken waarop een andere rider al voorrang heeft: de grootste overtreding van de etiquette in de lineup.
E
F
-
Föhnwind
Föhn windAlle sportenEen warme, droge en vaak vlagerige valwind aan de lijzijde van een gebergte: Föhn in de Alpen, Chinook in de Rockies en Halny in de Tatra.
-
Foil
Wingfoil Kitesurfen WindsurfenEen onderwatervleugel aan een verticale mast die je board uit het water tilt zodra je voldoende snelheid hebt.
G
-
Getijverschil
Tidal rangeAlle sportenHet verticale verschil tussen hoog- en laagwater in één cyclus: het getal dat bepaalt of getij bijzaak is of de hele sessie bepaalt.
-
Gijp
JibeWindsurfen Kitesurfen Wingfoil SurfenEen bocht met de wind mee: het board draait met de achterzijde door de wind, terwijl het tuig naar de andere kant gaat.
-
Gradiëntwind
Gradient windAlle sportenDe grootschalige wind door luchtdrukverschillen tussen weersystemen: de synoptische achtergrondstroming waarop andere winden voortbouwen.
K
-
Katabatische wind
Katabatic windAlle sportenEen door zwaartekracht aangedreven wind die ontstaat wanneer koude, zware lucht vanaf een hoogvlakte of gletsjer naar beneden stroomt; vaak aflandig en vaak zeer krachtig.
-
Knopen
KnotsAlle sportenDe eenheid voor windsnelheid in zeilen, luchtvaart en weerberichten: 1 knoop = 1 zeemijl per uur ≈ 1.852 km/h.
L
-
Landwind
Land breezeAlle sportenEen aflandige nachtelijke wind door de omgekeerde zeewindcyclus: kouder boven land en warmer boven water.
-
Lij
LeewardAlle sporten Kitesurfen Windsurfen WingfoilDe zijde van de wind af: benedenwinds. Een rider aan lij heeft op dezelfde boeg voorrang op een rider aan loef.
-
Lineup
SurfenDe zone net buiten de brekende golven waar surfers op sets wachten, en de ongeschreven volgorde die bepaalt wie als eerste gaat.
-
Loef
WindwardAlle sporten Kitesurfen Windsurfen WingfoilDe kant waar de wind vandaan komt: bovenwinds. Een rider aan loef ligt hoger aan de wind en wijkt op dezelfde boeg voor de rider aan lij.
M
O
-
Okabewari
SurfenEen term van Japanse oorsprong voor het wisselen van de rider met voorrang op een golf, meestal na een wipeout of gemiste take-off.
-
Overstag gaan
TackWindsurfen WingfoilEen bocht tegen de wind in: het board draait met de neus door de wind. Ook de boeg waarover je vaart, bepaald door de kant waar de wind binnenkomt.
P
-
Passaten
Trade windsAlle sportenConstante tropische oostenwinden die grofweg tussen 30°N en 30°S waaien: de betrouwbaarste windgordels op aarde.
-
Peel
SurfenDe manier waarop een golf langs zijn lengte breekt: bij een zuivere peel schuift de brekende sectie gelijkmatig langs de golfwand in plaats van dat alles tegelijk instort.
-
Planeren
PlaningWindsurfen Kitesurfen WingfoilHet moment waarop een board uit het water komt en over het oppervlak glijdt in plaats van erdoorheen te duwen: de overgang van dobberen naar vliegen.
-
Point break
Surfen KitesurfenEen golf die langs een landtong of rotspunt afbreekt: lange ritten en een voorspelbare vorm, vaak de langste golven van een regio.
-
Pompen
PumpWingfoilDe foil met je benen op en neer bewegen om voorwaartse snelheid te maken; gebruikt om op te stijgen en tijdens een windluwte te blijven vliegen.
R
S
-
Schaal van Beaufort
Beaufort scaleAlle sportenEen schaal voor windkracht van 0–12, gebaseerd op zichtbare effecten op zee en land en in 1805 bedacht door admiraal Beaufort.
-
Set
SurfenEen groep grotere, goed gevormde golven die na een rustiger periode samen aankomt, meestal 3–8 golven achter elkaar.
-
Springtij
Spring tideAlle sportenDe grootste getijverschillen van de maanmaand: hoger hoogwater en lager laagwater wanneer zon en maan bij nieuwe of volle maan op één lijn staan.
-
Strijklengte
FetchAlle sportenDe ononderbroken afstand over open water waarover de wind uit één richting waait; die bepaalt hoe groot en regelmatig golven worden.
T
-
Thermische wind
Thermal windAlle sportenWind door ongelijke opwarming door de zon in een dagelijkse cyclus: zeewind, dalwind en anabatische hellingwind horen allemaal bij deze familie.
-
Trapeze
HarnessWindsurfen Kitesurfen WingfoilEen band of zitje rond je middel of heupen waarmee je aan je tuig inhaakt en de trekkracht van zeil, kite of wing van je armen naar je romp verplaatst.
V
-
Voetbanden
FootstrapsWindsurfen Kitesurfen WingfoilVerstelbare banden op het board die je voeten op hun plek houden zodra je planeert: essentieel voor controle, hefboomwerking en sprongen.
-
Voorrang
Right of wayAlle sporten Kitesurfen Windsurfen WingfoilDe regels die bepalen wie uitwijkt wanneer twee door wind aangedreven vaartuigen elkaar kruisen: stuurboord boven bakboord, lij boven loef en enkele aanvullingen voor kiters.
W
-
Waterstart
Windsurfen KitesurfenVanuit het water starten door het tuig je op het board te laten trekken, zonder het zeil op te halen of vanaf het strand te vertrekken.
-
Wind tegen stroom
Wind against tideAlle sportenWanneer de wind tegen de getijstroom in waait: golven worden kort en steil, het water onrustig en een gevallen rider kan snel wegdrijven.
-
Windgradiënt
Wind gradientAlle sportenDe verandering van windsnelheid en windrichting met de hoogte boven het oppervlak: wrijving remt de wind dicht bij de grond.
-
Windluwte
LullAlle sportenEen tijdelijke daling van de windsnelheid onder het gemiddelde: het tegenovergestelde van een windstoot.
-
Windstoot
GustAlle sportenEen korte, scherpe toename van de windsnelheid die enkele seconden duurt en ruim boven het gemiddelde ligt.
-
Windstootfactor
Gust factorAlle sportenDe verhouding tussen de sterkste windstoot en de gemiddelde wind: het nuttigste getal om te zien of de wind soepel vaart of hard werken wordt.